|
|
"Ora et labora", bid en werk, een bekende spreuk die bedacht is door
Benedictus van Nursia, stichter van de benedictijnen. Hij wordt
gezien als grondlegger van het westerse kloosterleven, dat hij
samenvatte in de geciteerde spreuk. Aangenomen wordt, dat hij in het
midden van de 5de eeuw is geboren. In Rome wordt hij pijnlijk
getroffen door het volgens hem liederlijke leven van de inwoners en
als reactie daarop besluit Benedictus kluizenaar te worden. Zijn
eerste volgelingen zijn herders. Op verzoek van de monniken wordt
hij dan abt van het klooster van Vicovaro en het eerste dat
Benedictus doet is de tucht zodanig herstellen, dat de
kloosterlingen een moordaanslag op hem plegen. Ontdaan trekt hij
zich opnieuw als kluizenaar terug, wat hem niet belet om twaalf
kloosters te stichten. Maar gedreven door roddel en achterklap,
neemt hij rond 529 de wijk naar het tussen Rome en Napels gelegen
Monte Cassino. In een Romeinse versterking aldaar sticht hij het
klooster dat de bakermat van de benedictijner orde zal worden.
Beneden aan de berg vestigt zich zijn zus, de eveneens
heiligverklaarde Scholastica. Zij staat aan de wieg van de
vrouwelijke tak van de orde, de benedictinessen. Omstreeks 548
overlijdt Benedictus in Monte Cassino, volgens de legende staande en
ondersteund door de monniken terwijl hij biddend zijn laatste hostie
ontvangt. Zijn relieken worden in 653 overgebracht naar
Benoît-sur-Loire. Benoît is de Franse vorm van Benedictus. Van deze
heilige bestaan uiteenlopende afbeeldingen, maar zijn presentatie is
steeds dezelfde: in benedictijner pij met een baard. Een variant is
met een mijter en abtsstaf. Kenmerkende attributen zijn een boek met
de door hem geschreven kloosterregel 'bid en werk' en een kelk
waaruit een slang kronkelt. Dat laatste symbool is een verwijzing
naar de poging hem te vergiftigen. Een raaf met een stuk brood in
zijn bek herinnert aan de miraculeuze wijze waarop deze vogel de
heilige tijdens zijn kluizenaarschap in leven hield. Zeldzamer zijn
de afbeeldingen waar hij in gezelschap is van zijn zus Scholastica
en zijn leerlingen Placidus en Maurus of andere benedictijnse
heiligen. De betekenis van de naam Benedictus is de gezegende, zijn
feestdag is vastgesteld op 21 maart. Bij heiligen is dat niet de
verjaardag van hun geboorte, maar hun sterfdatum, die gezien wordt
als de overgang naar een hoger leven. |