stassaert_onderweg

ONDERWEG

Inleiding van Roger M. J. de Neef gelezen door zijn echtgenote Constance Vanden Wijngaert.

Graag lees ik de tekst die Roger heeft gemaakt met het oog op deze tentoonstelling hier in het Herman Teirlinckhuis.

Goede vrienden, beste Lucienne,

Lucienne Stassaert schrijft, tekent, schildert. Wij kennen haar vooral door haar gedichten, door de dichte portretten van vrouwelijke eminente voorbeelden van Hadewijch, Emily Dickinson, Sylvia Plath tot Rachel Baes.

Telkens hangt zij haar gedichten op in de leegte van de pagina. Blad na blad worden de woorden op rij, waaruit die verzen bestaan, omzoomd door het wit, voor en na en tussen elke regel, het geheel van de tekst - het boek- aangerand, omrand door het wit van de stilte.

Je mag dus stellen dat Lucienne ervaring heeft met de roep en de roeping van de taal zelf als onze gemeenschappelijke woonruimte en evenzeer met de keerzijde van de taal, de stilte.

Behalve schrijven, tekent en schildert zij. Lucienne maakt het doek vol met verbeelde landschappen, met onvoltooide kamers die door en onder de lijst van het schilderij uitbreken en, nu en dan, de grofheid van de actualiteit en de politiek, iedere vorm van uitbuiting en verloedering, van antwoord dienen.

Nogmaals, op de uitnodiging van deze tentoonstelling staat de titel Onderweg. En dat onderweg is op zijn minst meerzinnig. Je stuurt weleens per GSM een berichtje vanuit je wagen of van op het station waar je zonet bent aangekomen, dat je onderweg bent en dat wil zeggen dat men je echt mag verwachten maar tevens ook dat het wat later zal zijn dan aanvankelijk afgesproken.

Daarnaast is er ook dat onderweg in strengere zin. Want je bent onderweg naar iets en dat iets lijkt wel een absolute doelstelling, een terminus, een obsessie of een voltijds programma dat samenvalt met je eigen inzicht, met je aankomst, met de weg die – bij nader inzicht – wordt ervaren als methode en als levensloop.


Grote Beroemdheden, Rose Vandewalle (in deuropening rechts) en Clara Haesaert (dame met rode trui)	Toespraak door Eddy de Knopper, Schepen van Cultuur

Er zijn ook schilderijen en tekeningen ontstaan uit residuen van foto’s uit kranten. Schilderijen die hun oorsprong vinden in het protest en verzet van de Peruaanse Amazone-indianen die op bevel van President Alan Garcia door politie-eenheden, uitgerust met automatische wapens en met de luchtsteun van helikopters, in juni 2009 werden neergeslagen. Gevolg, tientallen doden omdat er zonder enige vorm van overleg concessies waren toegestaan voor houtkap, aardolie- en aardgaswinning aan buitenlandse bedrijven en een Franse oliemaatschappij.

Verscheidene schilderijen zijn hommages, in memoriams, en zoals ik zei, reacties op krantenberichten.

Zo is er een schilderijtje opgedragen aan de dichter/objectenbouwer Marcel van Maele die ons in de zomer vorig jaar ontviel en dat zich voordoet als een ontmoeting die niet aan de tijd is gebonden, omdat zij nooit ophoudt. Een continuüm dat je leest en beluistert, van links naar rechts, als een vertikaal verlopend toetsenbord van hardblauw en tederblauw.

Er is het beeld van de vogel onder de olie op het strand. Lucienne maakt er een geschilderde sculptuur van de doodsangst van: een verkrampte albatros als offer boven het Golgotha van zijn eigen ei.

Er is het zeelandschap opgedragen aan Michel Apers, promotor van de alternatieve film die voor zichzelf een exclusief scenario en een rol had bedacht en dan - zonder ophouden - zich doodliep in zee.


Lucienne, met volle aandacht	v.l.n.r. Schepen van cultuur Eddy de Knopper, burgemeester H.Casaer en C. Vanden Wijngaert	En Lucienne zag dat het goed was

Er is het geschilderde aandenken aan modeontwerpster An Salens. An Salens als sneeuwpop, als ledenpop: sneeuwwitje in windels zonder kleren. Zij staat afgebeeld alsof zij zich klaar houdt voor een voorstelling in de arena van een circus met overal publiek dat je niet te zien krijgt, wachtend in het Manieuwskiziekenhuis op het gangetje naar haar eenpersoonskamer waar zij op 7 september 1994 is overleden.

Inderdaad, kamers worden uitvergroot en onpersoonlijk als publieke ruimte neergezet met verf, nageschilderd en naverteld alsof daar niet langer muren of doorgangen bestaan. Er zijn alleen buigzaamheden en ellipsen, beschuttende onaffe gebaren van verf, tederheid en strelingen. En overal woont en werkt strijdig -vaak tegenstrijdig- licht. Het licht en de sfeer, het bevroren natte licht van de autoweg (ook onderweg) in een geleende gehuurde kamer waarin je wordt vastgepind op je fataliteit, op je intimiteit als die dan nog bestaat.

Droom van een boom is het meest kleurrijke schilderij van Lucienne. We kijken vlak op de paraplu van een bruinrood herfstblad, lees het als - noem het - een éénbladboom, met daaronder het wachtend lichaam, het litteken van een personage in een fauteuil. Alles lijkt op een beklemmend Tea for two. Het nietig personage valt als borduursel, uitgelopen als vlek, samen met de bekleding van de zetel waarop en waarin het heeft plaatsgenomen. Je merkt naast het zuinige zitje nog een lege plaats. En je stelt je de vraag: wie wordt hier nog verwacht? Is het de terugkeer van de geliefde, van een genodigde, of gaat het hier om de komst van de dood als partner.

Goede vrienden,

Lucienne heeft, zoals u wellicht merkt, geen al te luchtige schilderijen gemaakt. Nergens zie je hoe zij met zonlicht een ei staat te bakken. Het zijn schilderijen vol vertakte tekens, schetsen en tekeningen in de vorm van aantekeningen.

Het gaat hier om schilderijen die op eigen wijze bevestigen wat de Oostenrijkse dichter Georg Trakl heeft geschreven:

In een blauw kristal woont de bleke mens, zijn wangen tegen de sterren geleund.

Ik omhels, ook namens Roger, Lucienne.

Wij danken u.

Roger M. J. de Neef, 4 Herman Teirlinckhuis, 14 februari 2010.


Gastvrouw Daisy Demoor en gastheer Kris Vanhemelrijck	v.l.n.r. Bart Vonck, Lucienne Stassaert, Constance Vanden Wijngaert en Hugo Casaer